Zijderoute - Aankomst in een spookstad

Reizen

Zijderoute - Aankomst in een spookstad

Door -

Deel dit artikel

Vorige keer beschreef gastredacteur Vic Veldheer in een hilarisch en tenenkrommend verhaal hoe het eraan toe gaat aan de grens van Turkmenistan. Deze keer neemt hij ons tijdens zijn Zijderouteavontuur meer naar misschien wel de vreemdste stad die hij ooit in zijn leven bezocht: Asjchabad, de hoofdstad van Turkmenistan.

Tijdens onze Zijderoutereis worden wij, eenmaal de grens naar Turkmenistan over, opgewacht door een vooraf besproken auto met chauffeur. Een gids hadden wij niet besteld, maar toch staat Olga ons ook op te wachten. Zij babbelt duizend uit in goed Engels. Gelukkig maar, want de chauffeur spreekt alleen Russisch.

Walt Disney zou er jaloers van worden

Terloops wordt ons gevraagd of wij geld willen wisselen. Het mag dan wel niet maar zij wil ons wel helpen en tegen een betere dan de officiële koers. Als we het tenminste niet verder vertellen. De koers blijkt de ‘officiële koers’ van het toeristenbureau, bijna het dubbele wat we bij de bank zouden krijgen. De chauffeur blijft strak voor zich uit kijken tijdens de illegale transactie. Waarna ze ons samen in een dik uur door een woest en droog gebergte naar Asjchabad brengen, de hoofdstad van Turkmenistan.

Op last van de president moeten auto’s altijd schoon zijn

Ik heb in mijn leven veel steden bezocht, maar deze stad is wel heel vreemd. Het eerste wat opvalt zijn de 6-baanswegen met heel weinig verkeer en aan weerszijden appartementsgebouwen en kantoren. Het dringt tot ons door dat alle gebouwen wit zijn, evenals de meeste auto’s. Olga had ons al verteld dat op last van de president auto’s altijd schoon moesten zijn, anders wordt de eigenaar beboet. Wit is kennelijk de nationale kleur, andere kleuren lijken verboden.

De huidige president, Gurbanguly Berdimuhamedow, tandarts van beroep, heeft het ‘witte’ beleid van zijn voorganger voortgezet.

Asjchabad is het politieke en bestuurlijke centrum van Turkmenistan; het paleis van de president en alle ministeries (die niet gefotografeerd mogen worden) zijn er gevestigd, evenals alle grote bedrijven. In 1948 werd de stad getroffen door een hevige aardbeving, waarbij het grootste deel van de inwoners omkwamen en er geen gebouw overeind bleef. De stad is helemaal herbouwd, in strakke symmetrie, met uitsluitend witte gebouwen. Ook alle straatmeubilair is wit. Omdat Asjchabad in de Karakumwoestijn ligt, is er aan grond geen gebrek. De stad is dan ook bijzonder ruim opgezet en strekt zich uit tot de groene gordel; een brede strook waar bomen in de woestijn zijn geplant. Dat vindt mijn geliefde dan weer wel een goed idee.

Zijn smetvrees gaat zover, dat hij de witte strepen op de toegangsweg naar het standbeeld van zijn voorganger laat schoonpoetsen met water en zeep.

De huidige president, Gurbanguly Berdimuhamedow, tandarts van beroep, heeft het ‘witte’ beleid van zijn voorganger voortgezet. Zijn portret met brede witte smile kom je overal tegen. Zijn smetvrees gaat zover, dat hij de witte strepen op de toegangsweg naar het standbeeld van zijn voorganger laat schoonpoetsen met water en zeep. Zes mannen en vrouwen plus een opzichter zijn die strepen opzichtig aan het schrobben...

Niet alleen het ontbreken van kleur is opvallend, ook de architectuur van veel gebouwen is hilarisch. Zo heeft het gebouw van het gasbedrijf de vorm van een aansteker; dat van de tandheelkundige faculteit de vorm van een kies; en oogheelkunde dat van een oog. Walt Disney zou er jaloers van worden. En ’s avonds worden veel witte gebouwen met kleurenlasers in pasteltinten verlicht. Zo is het stralend witte Palace of Happiness, waar alle huwelijken worden voltrokken, ’s avonds afwisselend groen, blauw, geel en roze.

We zien een sjamaan de dieren beroken

Hoewel er ruim 1 miljoen mensen in Asjchabad wonen, zie je nauwelijks iemand op straat. De stad heeft geen winkelstraten, een centrum evenmin. Vroeger was de bazaar een sfeervolle bezienswaardigheid. Helaas is de bazaar verplaatst naar een fantasieloos industrieterrein aan de rand van de stad. Nog steeds kun je er alles kopen wat er op de wereld te koop is: groente en fruit, kleding, meubels, tapijten, kamelen, schapen, kippen, auto’s, landbouwmachines, etc. Ik koop er een mooi, lokaal soort jockeypetje. En we zien een sjamaan de dieren beroken. 

Iedere Turkmeen koopt in de bazaar, dus zijn er verder in de stad geen winkels nodig. Wel bezoeken we later een grote mall met moderne winkels, die echter grotendeels dicht zijn. Restaurants zijn er nauwelijks; en de snackbars verkopen allemaal vette vleespastei en cola.

Er is bier en disco. Dan schuiven er ook groepjes nogal schaars geklede vrouwen aan.

Ons wordt verteld dat veel gebouwen leeg staan, wat van buiten niet goed te zien is. Volgens Olga is door het hypotheeksysteem een flat haalbaar voor een brede laag mensen. Zijzelf woont er niet, zij kan het zich niet veroorloven. Stiekem denken wij dat mensen die het zich kunnen veroorloven waarschijnlijk hoge pieten zijn in het politieke en bestuurlijke netwerk van de president. Turkmenistan is een dictatuur en dat wordt steeds duidelijker.

Ons hotel doet Russisch aan en blijkt beroemd om zijn sjasliek; ’s avonds komen er groepen Russische mannen eten en is er bier en disco. Dan schuiven er ook groepjes nogal schaars geklede vrouwen aan. Wij nemen ook maar eens een biertje, dat smaakt goed na onze onthoudingsperiode in Iran.

Gallery


Deel dit artikel