Brief aan Freek de Jonge

Liefde

Brief aan Freek de Jonge

Door -

Lieve Freek de Jonge,

Het was lang geleden dat we elkaar zagen. Te lang, realiseerde ik me gisteren op het balkon in de Mary Dresselhuys-zaal van het Nieuwe De La Mar theater. Dat door jou - je zei het tussen neus en lippen door - tijdens de geweldige voorstelling Koffers was omgedoopt tot het Oud&Nieuwe De La Mar theater.

 

'We gaan vanmiddag naar Freek', hadden we 's ochtends naar een 51-jarige vriend geappt.

'Freek Vonk?' was de verbijsterende tegenvraag.

Het had me eigenlijk niet mogen verbazen. Want als je 'Freek' via google opzoekt, krijg je bovenaan Freek Vonk en Freek Bartels. Freek de Jonge is in geen velden of wegen te bekennen. Zelfs niet als je Freek de Jonge voluit intypt. Google's wegen zijn ondoorgrondelijk, behalve voor Google zelf.

De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat je sinds oudjaar 1996 ook niet meer bovenaan mijn zoeklijst stond. Wat niets met jou te maken had, maar alles met een ingrijpende koerswijziging in mijn leven.

Het was het begin van een uitbundige reeks theatervoorstellingen

Onze eerste kennismaking was tijdens de Neerlands Hoop-voorstelling Interieur, in de Amsterdamse Stadsschouwburg. Het was het begin van een collectie LP-platen, van Live in Wadway tot uiteindelijk Neerlands Hoop Code en een uitbundige reeks theatervoorstellingen, waaronder het theatereinde van Bram & Freek op 23 december 1979 in Haarlem.

Er zijn drie mensen in mijn leven die mijn liefde voor het Nederlands hebben helpen ontwikkelen. Mijn leraar Nederlands op de MULO, meneer Kees Hooghout; jij, Freek de Jonge; en mijn beste vriend Ronald Hoogenbos. Met Ronald heb ik vele van je solovoorstellingen van 1980 tot 1996 meerdere malen bezocht. Denk dan aan 5 of 6 keer per show. Misschien dat je ons in je dromen nog weleens hoort lachen. Want dat deden we veel en hard. Wat voor bezoekers die vóór ons zaten soms een reden was om na de pauze een andere zitplaats te kiezen. Ooit zaten we naast Harry Mulisch. Die heb je twee keer aan het lachen gekregen. Wat overigens meer op het slaken van een kuchje leek.

Natuurlijk voelde je nattigheid

En misschien herinner je je dit ook nog wel... Het was aan het einde van een voorstelling in Carré. Tijdens deze De Mars was je buitengewoon op dreef. Waardoor de voorstelling veel langer duurde dan gepland. We zaten met een groepje op de eerste rij en één van ons moest als verpleegster op de psychiatrische afdeling van een instelling nachtdienst draaien. Op zeker moment probeerde ze ongemerkt weg te glippen, terwijl je met je rug naar het publiek stond. Natuurlijk voelde je nattigheid. Maar in plaats van het publiek te geven wat het verwachtte - een schoffering van het meisje - zei je dat je wel begreep dat ze even naar het toilet moest. Je ging op haar stoel zitten en deed een paar minuten helemaal niets. Totdat we zeiden dat ze niet naar het toilet was, maar naar haar werk. Waarna je de voorstelling uitspeelde alsof er niets was gebeurd.

Aan het eind van De Mars gaf je steevast een doosje gebak van bakkerij Krul - 'Geen gelul, eet gebak van Krul!' - weg aan iemand in de zaal die jarig was. Dit keer vroeg je ons of we de moorkoppen en vruchtenpunten aan onze vriendin wilden geven, omdat ze het mooiste stuk van de show had moeten missen. (Jouw woorden, Freek.)

Toen hebben we je weer op gang geholpen door een paar regels te souffleren

Ik kende je shows uit mijn hoofd. En ik geef eerlijk toe dat ik er in gezelschap goede sier mee heb gemaakt. Dat kwam trouwens een keertje heel goed uit. Je trad op tijdens een manifestatie in Utrecht. Hoogenbos en ik stonden natuurlijk vooraan. Je deed de vogel-act uit de Tragiek, waarbij een van je handen de bek van de pratende vogel speelde. Je werkte inmiddels aan een nieuwe show en dat was te zien. Op zeker moment liep je vast. Niet gespeeld, je was je tekst kwijt. Toen hebben we je weer op gang geholpen door een paar regels te souffleren.

Tijdens mijn jaren als Playboy-redacteur had ik ooit bedacht om je te interviewen aan de hand van citaten uit je voorstellingen. Zoals,

'Ik heb een kind verwekt dat ik niet lang gekend heb. Toch huilt het elke nacht in mijn hoofd...'

Het idee was om te zien of je er nu anders naar keek dan toen... En waarom dat zo was. Maar toen een collega een lullig stukje over jou op de anekdote-pagina Na Vijven van het blad had geschreven, had ik er de moed niet voor om je te vragen. Misschien was het ook wel veel beter zo...

'Ik heb je zelden zó hard horen lachen', zei Grote Liefde gisteren na de voorstelling. Het was voor haar de eerste keer dat ze je in het theater zag. En ze vond je geweldig. Wat vooraf zeker niet zeker was. Maar het zal zeker niet laatste keer zijn, vermoed ik.

Het mooie was dat ik voor het eerst sinds 1996 ook weer samen met Hoogenbos bij je was. Gelukkig voor de rest van het publiek zaten we dit keer  ver uit elkaar. Hij zat in de zaal. Waardoor hij na de voorstelling er als de kippen bij kon zijn om 2 boeken te laten signeren.

Je schreef als opdracht in het voor mij bestemde boek:

Voor Willem

die al 7500x

bij mij geweest is

Freek de Jonge, 31-12-2017, Amsterdam

Het aantal keren is wat overdreven, Freek. Maar je slaat de spijker op de kop met de woorden 'bij mij geweest is'. Het is bijzonder dat je het zo ziet. Dat je niet hebt geschreven dat ik heel vaak bij je 'in de zaal heb gezeten'. Want naar een voorstelling van jou gaan, voelt inderdaad alsof je bij jou bent geweest. En het zal me niet verbazen als we elkaar weer wat vaker gaan zien. En zoals jij je grote liefde altijd bij je hebt, zo zal dat vanaf nu ook bij mij het geval zijn.

Ik wens jou en Hella een prachtig, liefdevol nieuw jaar toe...

Deel dit artikel