Angst, van monster tot stille kracht

Health

Angst, van monster tot stille kracht

Door -

Deel dit artikel

Afgelopen vrijdag stond er in het Parool een interview met de 73-jarige emeritus-hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Frits Boer. Boven het artikel stond de kop ‘Zonder angst loop je in zeven sloten tegelijk’.

Frits Boer gaf een interview omdat zijn boek Angst, van monster tot stille kracht zojuist is verschenen bij uitgeverij De Tijdstroom. Een boek dat tot stand kwam in samenwerking met hoogleraar Ton van Balkon, die gespecialiseerd is in angst- en dwangklachten bij volwassenen. Je hebt het al geraden. Ik ga het over angst hebben. Want het interview zette me aan het denken.

‘Niemand had door welke doodsangsten ik uitstond wanneer ik, om maar iets te noemen, een artikel inleverde bij de hoofdredacteur… Of wanneer ik ogenschijnlijk nonchalant een strafschop tegen de touwen joeg.’

Ik ben heel lang een angstig ventje geweest, ook al leek het vaak op het tegenovergestelde. Ik stelde me stoerder op dan ik was en vrijwel iedereen stonk erin. Ikzelf ook. En dat maakte het eigenlijk alleen maar erger. Met grote regelmaat blufte ik me door het leven en ik vond het eigenlijk heel normaal dat het zo ging. Het was wat ik was, had ik mezelf wijsgemaakt. En ik speelde die rol met verve. Maar niemand had door welke doodsangsten ik uitstond wanneer ik, om maar iets te noemen, een artikel inleverde bij de hoofdredacteur… Of wanneer ik ogenschijnlijk nonchalant een strafschop tegen de touwen joeg.

‘Wanneer je eenmaal onder die zware, verstikkende deken van angst vandaan bent gekropen, dan is er geen houden meer aan.’

Emeritus-hoogleraar Frits Boer had zelf last van spreekangst. En dat is geen fijne eigenschap - of moet ik aandoening zeggen? -  wanneer je in het openbaar een oratie moet uitspreken. Boer’s eerste oratie was door de zenuwen amper te verstaan voor de aanwezigen. Vele jaren later ging hij voor zijn tweede oratie, op 58-jarige leeftijd, naar een spreekcoach. Hij leerde goed te ademen, goed te staan, en niet teveel op de aanwezigen te letten. Dat hielp. En sindsdien is deze expert in angsten niet bang meer om in het openbaar te spreken.

Voor mij viel D-Day op 22 oktober 2010, toen ik op 55-jarige leeftijd voor het eerst en het laatst naar een astroloog ging. De astroloog heette Peter Delahay, een fantastische man die zichzelf een cosmic warrior noemde. Het gesprek duurde twee uur en wat ik me vooral herinner is dat wat ik ook zei over mijn leven en mijn eigenschappen, het nooit erg was… Op zeker moment zei hij dat ik - eind januari of begin februari 2011 - mijn kelder in zou gaan om mijn draak los te maken van zijn ketenen… Waarna ik hem of haar vervolgens zonder angst in de ogen zou kijken en zeker weten ‘dat het goed was’. Ik kon het nauwelijks geloven.

De juiste dosis angst is geen aandoening of stoornis, maar een nuttige emotie.

Maar het gebeurde. En het was inderdaad goed, Wat zeg ik, het was een geweldig besef. Vanaf dat moment voelde ik me een ‘zachter mens’. (Ik weet zo gauw geen betere benaming.) En als je die angst eenmaal hebt durven accepteren en loslaten – want dat betekende de metafoor van de draak – dan begint het feest pas echt. Ik bedoel, ik heb nooit met tegenzin geleefd, maar wanneer je eenmaal onder die zware, verstikkende deken van angst vandaan bent gekropen, dan is er geen houden meer aan. Je gevoelens worden sterker en intenser, je blik wordt helderder, en je durft dingen gewoon te gaan doen. Niet uit angst, maar juist omdat je erin gelooft. Waarom denk je dat ik aan dit geweldige Mannenzakenavontuur heb durven beginnen? Precies!...

Maar als je te veel angst hebt, legt het je lam. Dan noemen we het een stoornis.

Waarom vertel ik dit? Omdat ik hoop dat ik de lezers van Mannenzaken – al is het er maar één – op het goede spoor kan zetten. “Angst wordt in het dagelijks leven vaak geassocieerd met lafheid. Dat maakt dat mensen zich schamen voor hun angst. Uit bevolkingsonderzoek blijkt dat twee op de tien volwassenen een angststoornis krijgen,” aldus Frits Boer. “Maar je ziet angst ook bij veel andere psychiatrische aandoeningen. Er zijn alcoholisten aan de drank geraakt omdat zij zo hun angst leerden onderdrukken. Het is een veel voorkomende emotie. En een nuttige, want zonder angst loop je in zeven sloten tegelijk. Maar als je te veel angst hebt, legt het je lam. Dan noemen we het een stoornis.”

Maar de juiste dosis angst is geen aandoening of stoornis, maar een nuttige emotie. Frits Boer: “Angst maakt alert. Angst helpt dat mensen zich verbinden. Het is een emotie die ervoor zorgt dat we zo nodig elkaars hand vasthouden en zo dichter bij elkaar komen.”

Angst kan je dus ook de spreekwoordelijke vleugels geven. Is dat geen geruststellende gedachte? En om nog even op de titel ‘Angst, van monster tot stille kracht’ terug te komen. Stille kracht? Nou, ik durf het inmiddels wel van de daken te schreeuwen.

 

Deel dit artikel