Waarom is Nederland burned-out?

Actueel

Waarom is Nederland burned-out?

Door -

Deel dit artikel

Het was groot nieuws vandaag. Marco Borsato heeft een burn-out en legt voor onbepaalde tijd zijn werk neer. Onze vanuit Azië schrijvende columnist Robert Fernhout vindt burn-out een serieuze aandoening, maar vraagt zich wel hardop af waarom het zo relaxte Nederland en masse afbrandt. 

Foto: Hans Eiskonen via Unsplash

Zoals een vriend van me onlangs zei, zelf ook nog niet zo lang geleden coach geworden: ‘Lees een boek over Neuro-Liguïstisch Programmeren (NLP), koop twee stoelen en je bent coach’ 

Opgebrand zijn. Als ik de media mag geloven, is het blijkbaar een enorm probleem in de Nederlandse samenleving. Het zou 20 miljard Euro per jaar kosten. In Nederland zou 1 op de 5 mensen niet werken vanwege stress of burn-out. Dat is nogal wat in een land dat door al mijn buitenlandse vrienden die het kunnen weten, zonder uitzondering wordt omschreven als uiterst relaxed.

Laat ik voorop stellen dat burn-out een serieuze aandoening is, ook al is het geen medische diagnose. Ik wil dat niet bagatelliseren en wens het dan ook niemand toe. Ik kan me goed voorstellen dat bij mensen die lang over hun grenzen heengaan het kaarsje uitgaat op een gegeven moment. 

Voor een hongerloontje

Toch is het vreemd dat ik er nauwelijks iets over hoor hier in Azië. De werkdruk ligt hier vele malen hoger dan in Nederland en er zijn nauwelijks sociale voorzieningen en weinig vakantiedagen. Om je een idee te geven, ik ken genoeg mensen die 6 dagen per week 10 uur per dag of langer werken, met alleen een dagje vrij bij speciale omstandigheden. Voor een hongerloontje. Ziek zijn betekent geen geld. Nu weet ik ook wel dat burn-out niet alleen aan werk gerelateerd is en ook andere oorzaken kan hebben. Maar wellicht is men hier zo druk met rijst op de plank te krijgen dat men geen tijd heeft om zich om andere dingen druk te maken.

In Japan is er het begrip ‘karoshi’ wat vrij vertaald betekent dat je je letterlijk dood werkt. Het komt regelmatig voor met de lange uren die men daar maakt. In Zuid Korea is onlangs het maximaal aantal uren per week teruggeschroefd van 68 naar 52 uur. Dat is geen typefout. 

Donatieverzoeken voor de familie

Ook in de USA waar ik jaren gewerkt heb was het wel anders dan in Nederland. De meeste collega’s hadden, na jaren van trouwe dienst, 10 jaarlijkse vakantiedagen opgebouwd en maakten die vaak niet eens op. Op sociale voorzieningen hoefde je ook niet echt te rekenen; regelmatig sierden donatieverzoeken voor de familie van een zieke collega het prikbord in de kantine. In Nederland betaalt men daar dan sociale premies voor.

Op de professionele networking site LinkedIn las ik laatst een burn-out epidemie betoog van een Nederlandse mevrouw met een Masters diploma in de psychologie. Zij weet er dus veel meer van dan ik. Het kwam er op neer dat stress een natuurlijke reactie zou zijn op het huidige jachtige leven. Toch bracht ik vanuit mijn beleving wat internationaal perspectief aan en vroeg me vervolgens af waarom het verschijnsel dan juist zo prevalent in Nederland schijnt te zijn. Ik opperde brutaal ‘misschien gaat het wel te goed in Nederland?’ en kreeg vervolgens heel coachend Nederland over mij heen.

Mentale kwakzalverij

Ik zat er helemaal naast en begreep er allemaal niets van. Mijn vraag is tot op heden niet beantwoord maar de amateur-psychologen deden soms geslaagde maar meestal minder geslaagde pogingen mijn inzicht in de materie wat te vergroten. Zo was er een coach die beweerde dat oorzaken vaak niet voor de hand liggen. Zo kon ook onverwerkt oorlogsverleden dat van generatie op generatie was overgegeven nog een grote rol bij een burn-out spelen. Het ging hier over de 2e wereldoorlog welteverstaan. Ik was er zelf niet opgekomen, geef ik toe.

Een andere coach opperde dat de familiebanden in Azië sterker zijn, dat klopt overigens, en dat dat de reden zou zijn van minder stress op dit continent. Pardon? Zeker voor jonge mensen kan ik me geen grotere bron van stress bedenken dan juist die Aziatische familie. Men moet hier vaak nog aan allerlei verwachtingen voldoen met betrekking tot partnerkeuze, financiën, beroepskeuze, kinderen krijgen, traditionale rolpatronen, verplicht zorgen voor de ouders, etc. Kortom, allemaal stress factoren die men in Nederland al een dikke halve eeuw van zich af heeft geschud. Men kan hier slechts dromen van de zelfbeschikking en onafhankelijkheid die men in Nederland geniet en dat geldt zeker en vooral ook voor vrouwen.

Ongekende vormen van wildgroei

Als er mij iets duidelijk is geworden uit die discussie is het wel dat de wildgroei van coaches ongekende vormen heeft aangenomen in Nederland. Iedereen wordt coach tegenwoordig lijkt het wel. Het is dan ook geen beschermd beroep. Zoals een vriend van me onlangs zei, zelf ook nog niet zo lang geleden coach geworden: ‘Lees een boek over Neuro-Liguïstisch Programmeren (NLP), koop twee stoelen en je bent coach’. Dat werkt mentale kwakzalverij wel in de hand natuurlijk. Ik heb me er een beetje in verdiept en de vaak typisch zalvende taal van de coaches komt op mij allemaal nogal soft en zweverig over. Een beetje zoals de sociaal werkers in de jaren 70. Terwijl sommige mensen natuurlijk gewoon nog het meest gebaat zijn met een flinke schop onder hun kont.

Ik heb nog steeds geen antwoord op mijn vraag waarom stress en burn-out so prevalent lijken te zijn in Nederland. Het lijkt er ondertussen wel op alsof de aan wildgroei onderhevige coach industrie er zelf enorm gebaat bij is mensen zoveel mogelijk hulp aan te praten dus wellicht speelt dat een rol. Maar gelukkig heb ik het hier even van me af kunnen schrijven en kan ik me nu weer positief en zonder emotionele baggage verder op mijn eigen drukke leven richten.

Deel dit artikel