Je gelooft het niet

Actueel

Je gelooft het niet

Door -

Deel dit artikel

Onze man in Thailand begint het nieuwe jaar met een stuk waar geen speld tussen te krijgen is. Over bijgeloof en geloven. 

Fluiten in het donker trekt geesten aan en als je wilt dat het stopt met regenen, vraag je simpelweg een maagd om citroengras te planten.

Thailand, zo’n 15 jaar geleden. Het gelazer begon al snel na de landing in Phuket. De taxi die me van het vliegveld richting de goudgele stranden bracht moest opeens hard remmen waardoor het met dubbelzijdig plakband op het dashboard bevestigde Boeddha beeldje van zijn voetstuk viel. De chauffeur stopte de taxi, grabbelde naar het beeldje ergens tussen zijn voeten, plakte het terug op het dashboard en vervolgde de rit. ‘Do we have a problem now?’ vroeg ik de chauffeur. ‘No problem, never mind’ lachte die, en alsof hij de beschermende kracht van het Boeddha beeldje nog eens wilde aantonen, reed hij vervolgens plankgas door rood. Dat de dollemansrit verder zonder problemen verliep zal hij toegeschreven hebben aan het Boeddha beeldje; zelf interpreteerde ik het als stom geluk. Feit is wel dat Thailand sinds jaar en dag de ranglijsten met het hoogste aantal dodelijke verkeersslachtoffers per hoofd van de bevolking aanvoert. Maar feiten zijn niet zo belangrijk als je echt ergens in gelooft natuurlijk.

Thaise bargirls

In Thailand is (bij)geloof onderdeel van het dagelijks leven. Zo mag je niet naar de kapper op woensdag, want dat brengt ongeluk. Als een alleenstaande dame zingt tijdens het koken of eten zal ze met een veel oudere man trouwen. Fluiten in het donker trekt geesten aan en als je wilt dat het stopt met regenen, vraag je simpelweg een maagd om citroengras te planten. Rood damesondergoed als een vlag aan een bamboestok hangen, dat werkt ook – maar dan alleen in de provincie Ang Thong. Wellicht hebben ze een gebrek aan maagden daar. En dan zijn er de om de nek gedragen amuletten, die beschermen tegen van alles en nog wat, zoals kogels en ongelukken. Wel oppassen dat je niet onder een waslijn met damesondergoed doorloopt, want dan verliest zo’n amulet onmiddellijk zijn kracht. Gelooft men. We kunnen in ieder geval concluderen dat de meeste Thaise bargirls zingend koken en eten.

Konijnenhol

We kunnen er als Westerlingen een beetje lacherig over doen, feit blijft dat veel Aziaten dit soort zaken uiterst serieus nemen. Toen mijn vriendin de nieuwe auto door een monnik wilde laten zegenen, voor een bedrag waar je lekker van uit eten kunt gaan, vroeg ik haar waarom. ‘For not get accident’ was het antwoord. Waarop ik haar vroeg of we dan ons geld terug zouden krijgen als we desondanks toch een aanrijding zouden krijgen. Ik kreeg een vuile blik als antwoord. En onlangs kwamen wat opgewonden Thaise kennissen met een videootje aanzetten. Het was een filmpje van een naar hun zeggen onlangs overleden man, die 2 dagen voor zijn dood nog lustig danste en feestvierde. Maar zijn schaduw had geen hoofd! Dat was toch wel een bewijs dat er bovennatuurlijke krachten aan het werk waren en nu wilden ze wel eens weten wat die ongelovige witneus daar op te zeggen had. Ondergetekende witneus bestudeerde het filmpje aandachtig en concludeerde op basis van andere schaduwen. dat het simpelweg de stand van de zon was waardoor het - met wat goede wil - net leek of de schaduw geen hoofd had. Ik heb het met tekeningen van zonnestanden proberen uit te leggen, maar hun eigen verhaal vonden ze interessanter. Als je echt ergens in gelooft, is het natuurlijk ook niet leuk om met simpele logica of wetenschap uit je konijnenhol getrokken te worden. Vraag maar aan Trump.

Nederwiet

Joost Belinfante wist het 40 jaar geleden al, zoals we via de tekst van de door hem gezongen Doe Maar-klassieker ‘Nederwiet’ konden vernemen, al ging het destijds over een groene, mooie, welriekende, grote, sterke en nuttige plant. ‘Dat is een kwestie van geloof, geloof ik. Dat mag je dus zelf weten’. Da’s inderdaad het leuke van geloof, bijgeloof en andere aannames zonder hard bewijs: je kunt het verzinnen waar je bij staat. En je kunt lekker selectief zijn natuurlijk. De goede zaken schrijf je onmiddellijk aan God toe. De onverklaarbare ellende doe je simpelweg af als ‘Gods wegen zijn ondoorgrondelijk’. Religie is niets anders dan ‘fake news’ van duizenden jaren geleden. Het heeft zich wat langzamer maar daarom niet minder effectief verspreid. De monniken moesten destijds namelijk alles met de hand overschrijven inplaats van online kopiëren en plakken; vandaar de uitdrukking ‘monnikenwerk’. Maar zowel de aanhangers van het oude als het meer recente ‘fake news’ dulden geen tegenspraak in wat zij als heilig beschouwen.

Missers

Ook heb ik legio vrienden die geloven in astrologie, tarotkaarten, waarzeggers en mediums die met overledenen kunnen communiceren. Ze willen graag opgelicht worden lijkt het wel; waarzeggers en mediums zijn meesters in de kansberekening en ze weten ook nog wel wat van de menselijke psyche af. Zoals het feit dat we geneigd zijn de treffers te onthouden en de missers te vergeten. De mensen vreten het op. Je hebt het wel eens op TV gezien, een medium met een volle zaal die ‘iets voelt’ met ‘een meisjesnaam die begint met een L’. Gegarandeerd dat er iemand vol schiet die zich een overleden vrouw herinnert wiens naam met een ‘L’ begint. ‘Bingo!’ denkt het medium, die zich wel bewust was van het feit dat de meeste meisjesnamen in Nederland met een L beginnen alvorens die vraag af te schieten.

Aardse logica

Niemand ook die zich afvraagt waarom geesten die contact zoeken met onze wereld zo van raadsels met letters houden. Inplaats van ‘mijn naam begint met een L’ zou zo’n geest zou ook gewoon even kunnen laten weten ‘ja hier is Lisa de Boer, ben overleden in 2005, ik woonde op de Kerkstraat 84 en ik wil even de groeten doen aan mijn goede vriendin Bep Jansen die ik daar op de tribune zie zitten’. ‘Ja, zo werkt het niet’ werpen de gelovigen dan tegen. En ze hebben gelijk, als we het medium gaan testen met eenvoudige aardse logica, dan werkt het inderdaad niet. We moeten niet weten maar geloven! De mensen willen mystiek, complotten en bovenal suggestie. Lange jurken, rook en geprevel. U vraagt, wij draaien. Ene Jomanda weet wel wat ik bedoel. Net als de paus trouwens.

Ontgiften

Een vriendin zei onlangs dat ze daar dan ook niet in gelooft, maar vertelde wel even tussen neus en lippen door dat ze duizenden Euro’s had uitgegeven aan een 10-daagse ‘detox’ op het eiland Samui. Dat brengt me dan weer bij de ongekende groei van de pseudo-wetenschap, van het soort dat Oprah Winfrey regelmatig de ether in slingert. Ontgiften bestaat namelijk niet. Je lever, nieren, huid en longen zijn heel goed in staat al het schadelijke gif uit je lichaam te halen. Mocht ze dat niet lukken, dan ben je óf dood óf je hebt acute medische hulp nodig. Het kan natuurlijk nooit kwaad om een week komkommerwater en bietensap onder de palmbomen te consumeren. Maar gezond leven kun je zelf ook voor een fractie van de prijs. Stel anders zelf eens de proef op de som door een detox-ondernemer de volgende simpele vraag te stellen: ‘welk gif zal er dan uit mijn lichaam verwijderd worden dat mijn organen niet zelf zonder dit detox-programma kunnen verwijderen?’

Algoritmes

Ik gooi het hier allemaal maar even op één grote hoop: religie, geloof, bijgeloof, pseudo-wetenschap en ‘fake news’. Omdat het mechanisme wat de mensen er toe aantrekt vrijwel identiek is. Honger naar een ongrijpbare hogere macht. Een hoger goed. Mystiek. Complotten. Zin geven aan het onzinnige. Het onverklaarbare willen verklaren. Maar ook vaak versimpeling omdat de realiteit te gecompliceerd is. Ontsnappen aan een onaangename realiteit, die we liever niet onder ogen zien. En met internet en zijn algoritmes word je almaar bevestigd in waar je dan ook in mag geloven, waardoor je steeds dieper in dat konijnenhol verdwijnt.

Virtueel omarmen

Vroeger moest je nog de gang naar de kerk of de kroeg maken om flauwekulverhalen aan te horen. In het zuiden des land’s deed je allebei. Tegenwoordig kun je je eigen geloofssysteem op basis van vage YouTube filmpjes en wazige social media groepen op je eigen zolderkamer in elkaar timmeren. Of je nu vindt dat iedereen die niet in Allah gelooft dood moet of vindt dat het coronavirus een zorgvuldig georkestreerde internationale samenzwering is, ik kan je garanderen dat je op het internet snel geloofsgenoten zult vinden die je met liefde virtueel omarmen en je graag in de geloofsgemeente op zullen nemen. In de Westerse wereld – die voornamelijk de gristelijke variant van de geïnstitutionaliseerde flauwekul aanhangt – is er een leegloop van kerken. We zijn van God los, en dat mag je letterlijk en figuurlijk nemen. Wellicht is dat één van de redenen dat mensen op zoek gaan naar surrealisme en nuchtere feiten en waarheden zo gemakkelijk naast zich neerleggen. We moeten toch ergens in geloven?

Gevestigde orde

En ergens in geloven doen we, waarbij wie het hardst schreeuwt de meeste zieltjes wint. Als het om vaccins gaat is Willem Engel een bekendere naam dan Edward Jenner – google gerust even. Want wat deze dagen scoort is alles wat tegen de stroom ingaat en breekt met de gevestigde orde. Het liefst mét een grote bek! We hebben onlangs kunnen zien waar dat toe kan leiden, toen honderden mensen het Capitool bestormden omdat ze van mening waren dat hun kandidaat de herverkiezing ontstolen was. De moeder van de aldaar doodgeschoten vrouw zei dat ze gepassioneerd was over waar ze in geloofde. Gestorven voor de bizarre leugens van Trump…simpelweg omdat ze er in geloofde. Ik hoop voor haar dan maar dat haar dood het allemaal waard was.

Mafketel uit Arizona

Ik vraag me nog altijd af of er tegenwoordig meer idioten rondlopen of dat we door internet en social media meer aan ze blootgesteld worden. Deze mafketel uit Arizona had natuurlijk nooit 10 minuten lang bij mij in de huiskamer kunnen oreren zonder internet. Het is in ieder geval wel een prachtig voorbeeld van hoe ver je af kunt zakken met geloven. Zelf hoop ik nog lang op nuchtere logica, wetenschap, kennis en redelijk betrouwbare informatie terug te mogen vallen voor het vormen van mijn ideeën. En dat klop ik bij deze dan maar even af.

 

Deel dit artikel